Laat nog een keer van u horen over kernenergie en kernafval

Vanaf nu tot eind oktober kunt u aan het marktonderzoeksbureau Ipsos laten weten wat u van kernenergie vindt. Ipsos brengt namelijk “in beeld met welke argumenten en afwegingen mensen zich een mening vormen over kernenergie.” Ipsos doet dit in opdracht van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) en stelt: ”Uw bijdrage aan deze inventarisatie helpt om alle argumenten en afwegingen in beeld te brengen.” Het gaat hier om een korte vragenlijst als voorbode van een vervolg, want: “De uitkomsten worden benut bij representatief vervolgonderzoek naar dit onderwerp door Ipsos.”

Lees “Laat nog een keer van u horen over kernenergie en kernafval” verder

Kernenergie en kernwaarden in de risicomaatschappij

Vanaf september komt er een “open gedachtewisseling” over waarden bij het gebruik van kernenergie, georganiseerd door de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli). Maar wat zijn waarden? Is het normaal om kernafval te maken dat een miljoen jaar na nu gevaarlijk blijft of is dit een uiting van onverantwoordelijk gedrag? Daarover gaat dit artikel. De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) stelt in een rapport dat op 21 mei 2021 verschenen is, dat kernenergie volop in de belangstelling staat en wil van een gepolariseerd debat tot een open gedachtewisseling komen. Daarbij zijn zowel feiten als waarden van belang. De Raad noemt “vaak achterliggende, publieke waarden” zoals de vraag naar de opslag van kernafval, het risico op een kernongeval en de verbondenheid met de proliferatie van kernwapens. In dit artikel zal ik ingaan op de achterliggende waarden die in mijn visie centraal staan. Dit noem ik de kernwaarden. Eerst geef ik uitleg over het begrip waarden in relatie tot normen. Daarna bespreek ik een aantal waarden die in de huidige samenleving van belang zijn, bijvoorbeeld in relatie tot het energiegebruik en de opslag van kernafval. Dat werk ik vervolgens uit in een uiteenzetting van de risicomaatschappij, waarbij ik ook gebruik maak van oudere analyses over de uitputting van de planeet.

Lees “Kernenergie en kernwaarden in de risicomaatschappij” verder

PLANNEN OPSLAG KERNAFVAL IN ZOUTKOEPELS OF KLEILAGEN VAN 1960 TOT 2021: EEN EERLIJKER VERHAAL

De laatste tijd gaan er af en toe stemmen op om nieuwe kerncentrales te bouwen. Maar wat er met het kernafval zou moeten gebeuren, daarover spreekt men niet. De Nederlandse regering heeft het er ook liever niet over, te meer daar opslagplannen in de jaren zeventig en tachtig veel rumoer veroorzaakten. De Europese Unie eist echter sinds 2011 dat de lidstaten een plan  maken voor de eindberging van radioactief afval.

Lees “PLANNEN OPSLAG KERNAFVAL IN ZOUTKOEPELS OF KLEILAGEN VAN 1960 TOT 2021: EEN EERLIJKER VERHAAL” verder

Misleidend rapport geschiedenis opslagplannen kernafval

Het Rathenau Instituut heeft in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

een rapport in de maak over de geschiedenis van de plannen voor opslag van kernafval in met name zoutkoepels. Dat moet hét standaardrapport over kernafval worden en de basis zijn voor de besluitvorming door de regering. Het rapport geeft echter een vertekend beeld van wat er in het Noorden gebeurd is.

Lees “Misleidend rapport geschiedenis opslagplannen kernafval” verder

Eemshaven geschrapt voor bouw kerncentrale

VVD-leider Marc Rutte pleitte tijdens een verkiezingsdebat op 28 februari voor de bouw van een kerncentrale aan de Eemshaven in Groningen.[1] [2] Dat de Eemshaven genoemd werd leek logisch, want deze plaats staat al jarenlang op de lijst.[3] De Tweede Kamer heeft op 10 maart 2021 met 95 tegen 54 stemmen echter een SP-motie aangenomen om de Eemshaven van de lijst te schrappen; VVD, CDA en SGP waren tegen.[4] Daarmee komt een eind aan een lange geschiedenis. Een overzicht.

Begin jaren tachtig hadden we de brede maatschappelijke discussie over kernenergie. Resultaat: de meerderheid van de bevolking wilde geen nieuwe kerncentrales. De regering zag dat anders en besloot in januari 1985 tot de start van de Planologische Kernbeslissing (PKB) Vestigingsplaatsen voor kerncentrales.[5] Dat leverde ook in Groningen rumoerige inspraakbijeenkomsten op. In januari 1986 volgde het regeringsbesluit, de “PKB Vestigingsplaatsen voor kerncentrales deel d”.[6] [7]

Hierin lezen we: “Gewaarborgd moet worden dat bovenbedoelde locaties ook later nog zoveel mogelijk voldoen aan de belangrijkste criteria van de selectie van de vestigingsplaatsen. (…) In het gebied van 0 tot 5 kilometer rond een (geplande) kerncentrale is het beleid gericht op het handhaven van gunstige lage bevolkingsdichtheden en op het vermijden van de vestiging van voorzieningen die tot aanwezigheid van grote aantallen moeilijk te verplaatsen mensen kunnen leiden. (…) In een gebied van 5 tot 20 kilometer rond een (geplande) kerncentrale is een ontwikkeling volgens de ruimtelijke doelstellingen voor dat gebied in beginsel toegestaan. Dit beleid wordt gevoerd door toetsing van streek-, structuur- en bestemmingsplannen voor het betreffende gebied” (PKB, deel d, pagina 8). Ook zijn explosiegevaarlijke inrichtingen binnen 3 kilometer verboden. Dit alles betekent dat toekomstige, “nu nog niet bekende ontwikkelingen met betrekking tot woningbouw, bevolking, recreatie, voorzieningen en/of industriële bedrijvigheid, enige praktische consequenties zullen ondervinden van het waarborgingsbeleid.” (PKB, deel d, p 64)

De precieze locatie is voor de kerncentrale aan de Eemshaven is ook bekend. Dat is volgens de genoemde nota “Vestigingsplaatsen voor kerncentrales”: “Het terrein is gelokaliseerd op het EGD-terrein tussen de gasgestookte eenheid en het schakelstation Robbenplaat.”[8] Zie figuur 1. EGD was het vroegere noordelijke energiebedrijf voor Groningen en Drenthe. Op die plek staat overigens ook een gascentrale.

Op 13 maart 2009 verscheen het Derde Structuurschema Elektriciteitsvoorziening (SEV III) onder verantwoordelijkheid van de ministers Van der Hoeven (CDA) en Cramer (PvdA). In het SEV III  ging het ook om het “waarborgingsbeleid kernenergie”  waarin de 5 locaties zijn opgenomen voor een mogelijke kerncentrale: Moerdijk, Westelijke Noordoostpolderdijk, Maasvlakte, Eemshaven en Borssele. Volgens de regering kon alleen op de Maasvlakte een kerncentrale aangelegd en gebouwd worden “zonder risico’s voor significante gevolgen” voor de omgeving. Bij de andere locaties (Eemshaven, Westelijke Noordoostpolderdijk, Borssele en Moerdijk) waren kleine kansen op ongelukken met grote gevolgen.

Na inspraak kwam de regering in 2010 tot een beslissing. Vanwege de bovengenoemde zone van vijf kilometer, viel Moerdijk af omdat er te veel mensen woonden; de Westelijke Noordoostpolderdijk viel af omdat bij een ernstig ongeluk “de strategische drinkwatervoorraad in het IJsselmeer radioactief kan worden verontreinigd.” Bleven dus over: Eemshaven, Maasvlakte en Borssele.[9]

Het waarborgingsbeleid kwam erop neer dat de regering wilde voorkomen dat vooral binnen een straal van vijf kilometer nieuwe fabrieken met veel werknemers of grote wooncomplexen (bijvoorbeeld seniorenflats) of recreatiegebieden werden aangelegd. En dit beleid is nog steeds van kracht. De regering hield de mogelijkheid van kernenergie aan de Eemshaven nog altijd open en daar wilde de op dat moment demissionaire minister-president Rutte (VVD) gebruik van maken. De Tweede Kamer zette op 10 maart 2021 echter na 36 jaar een streep door de plannen voor een kerncentrale aan de Eemshaven.

Figuur 1

Bron: https://inis.iaea.org/collection/NCLCollectionStore/_Public/18/076/18076239.pdf,  27 januari 1986.


[1] https://www.dvhn.nl/groningen/Mark-Rutte-VVD-wil-een-kerncentrale-in-Groningen-Past-bij-de-ambitie-om-een-energieprovincie-te-zijn-26603312.html, 28 februari 2021.

[2] https://www.rtvnoord.nl/nieuws/793560/Rutte-mogelijk-kerncentrale-in-Groningen, 28 februari 2021.

[3] https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-55735.pdf, 10 augustus 2009.

[4] https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2021Z04155&did=2021D09078, 10 maart 2021.

[5]. Tweede Kamer, 18830, nrs 1-4.

[6]. Tweede Kamer, vergaderjaar 1985-1986, 18830, nrs. 46-47.

[7] http://www.iaea.org/inis/collection/NCLCollectionStore/_Public/18/076/18076239.pdf , 27 januari 1986.

[8] https://inis.iaea.org/collection/NCLCollectionStore/_Public/18/076/18076239.pdf,  27 januari 1986.

[9] http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2010/02/25/derde-structuurschema-elektriciteitsvoorziening-deel-4-planologische-kernbeslissing.html, 25 februari 2010.

Onderzoek moet veilige opslag kernafval in zoutkoepels aantonen

Er wordt een nieuwe veiligheidsanalyse gemaakt over de opslag van kernafval in zoutkoepels om aan te tonen dat deze opslag veilig kan. Dat staat in een nieuw rapport van de Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA) over onder meer de zoutkoepels. De COVRA heeft als taak om radioactief afval eerst tijdelijk en dan definitief op te slaan.[1]

Lees “Onderzoek moet veilige opslag kernafval in zoutkoepels aantonen” verder